Thứ 5, 03/12/2020 - 17:08
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội Nguyễn Bá Sơn (Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng)

Tại Phiên chất vấn kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIV, Đại biểu đã chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường với nội dung: “Thủy điện Đắk Mi 4 chặn dòng để lấy nước phát điện, nhưng sau đó không trả đủ nước vào dòng Vu Gia, gây khô hạn, ngập úng liên tục trong nhiều năm qua ở khu vực hạ du của Vu Gia, Thu Bồn, ảnh hưởng đến cuộc sống và phát triển kinh tế của vùng Đại Lộc và thành phố Đà Nẵng với 1,2 triệu dân. Vậy ai chịu trách nhiệm và chịu trách nhiệm như thế nào về vấn đề này?”.

Công trình thủy điện Đăk Mi 4 có tuyến đập xây dựng trên sông Vu Gia nhưng chuyển nước thông qua phát điện sang sông Thu Bồn với tổng công suất 190MW, lưu lượng xả lớn nhất sang sông Thu Bồn là 128 m3/s. Hồ chứa có dung tích toàn bộ 312 triệu m3, dung tích hữu ích 158 triệu m3. Công trình này nằm trong Quy hoạch bậc thang thủy điện hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn theo quyết định số 875/QĐ-KHĐT ngày 2/5/2003 của Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và đã được Thủ tướng Chính phủ cho phép đầu tư tại Văn bản số 1553/TTg-CN ngày 11/10/2005.

Dự án được khởi công từ tháng 4 năm 2007, tích nước hồ chứa vào tháng 8 năm 2011 và phát điện từ tháng 4 năm 2012. Trong quá trình thi công đập chính, trước tình hình thiếu nước ở hạ du sông Vu Gia liên quan đến thủy điện Đăk Mi 4, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng đã có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, điều chỉnh cống xả dòng chảy tối thiểu về hạ du sông Vu Gia. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở hiện trạng xây dựng, phương thức khai thác, sử dụng nước của công trình, đặc điểm dòng chảy, yêu cầu sử dụng nước ở hạ du sông Vu Gia và sông Thu  Bồn,… Bộ Tài nguyên và Môi trường đã nghiên cứu, tính toán, đề xuất Thủ tướng Chính phủ và đã được chấp thuận, theo đó yêu cầu chủ dự án phải thiết kế và thi công bổ sung cống điều tiết tại tuyến đập thủy điện Đắk Mi 4 để có khả năng xả dòng chảy về sông Vu Gia tăng từ 3 m3/s lên 25 m3/s.  

Từ năm 2010, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân các tỉnh Quảng Nam, thành phố Đà Nẵng, các đơn vị quản lý các hồ chứa (A Vương, Sông Bung 4, Đắk Mi 4 và Sông Tranh 2) và các Bộ, ngành có liên quan để xây dựng và đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn. Trong đó, liên quan đến việc điều tiết nước các hồ chứa cấp nước cho hạ du, đã tính toán phương án phối hợp vận hành hồ Đăk Mi 4 với các hồ chứa khác trên lưu vực như A Vương, Sông Bung 4 để bảo đảm cân đối lượng nước từ các hồ chứa điều tiết trong suốt khoảng 9 tháng trong mùa cạn với mục tiêu cao nhất là bảo đảm cấp nước hạ du, bảo đảm nguồn nước an toàn, ổn định đến đập dâng An Trạch để cấp cho thành phố Đà Nẵng. Theo đó, đã yêu cầu công trình thủy điện Đăk Mi 4 xả nước về hạ du từ 3 đến 25 m3/s tùy thuộc vào nhu cầu và hiện trạng nguồn nước ở hạ du.

Trước diễn biến thời tiết phức tạp, hạn hán gia tăng trong những năm qua, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã trình Thủ tướng ban hành Quyết định số 1862/QĐ-TTg ngày 23/12/2019 thay thế quy trình vận hành liên hồ chứa trước đây, trong đó yêu cầu thủy điện Đăk Mi 4 phối hợp với các chủ hồ khác luân phiên xả nước để nâng cao hiệu quả cấp nước hạ du. Đồng thời đã bổ sung rõ trách nhiệm, thẩm quyền của địa phương, cơ chế phối hợp vận hành; bổ sung các quy tắc phối hợp vận hành giữa các hồ. Đặc biệt, trong trường hợp Nhà máy nước Cầu Đỏ bị nhiễm mặn không thể khai thác, nguồn nước từ Trạm bơm An Trạch cũng không đủ cung cấp nước cho Nhà máy nước Cầu Đỏ thì việc xem xét điều chỉnh chế độ vận hành của các hồ chứa thủy điện sẽ do Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng quyết định cho phù hợp trên cơ sở năng lực, hiện trạng nguồn nước các hồ chứa, bảo đảm cân đối đủ nguồn nước đến hết mùa cạn cũng như hiện trạng xâm nhập mặn ở hạ du.

Trong những năm qua, do tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu, tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, các hình thái thời tiết nguy hiểm xảy ra thường xuyên và bất thường lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn đã chịu ảnh hưởng rất lớn. Để đảm bảo nguồn nước cấp cho hạ du trong mùa cạn, đặc biệt là các năm xảy ra hạn hán, thiếu nước như năm 2015- 2016, 2018-2019, Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với các địa phương thường xuyên đôn đốc, chỉ đạo các chủ hồ, trong đó có hồ Đăk Mi 4, các công ty cấp nước phải phối hợp chặt chẽ để điều tiết cấp nước, khai thác tối đa nguồn nước từ đập dâng An Trạch, đặc biệt trong các thời điểm nước sông Cầu Đỏ bị nhiễm mặn để cấp nước cho hạ du nói chung và bảo đảm cấp nước an toàn cho Thành phố Đà Nẵng nói riêng. Với việc hồ chứa Đăk Mi 4 và các hồ chứa trên lưu vực vận hành theo quy định của Quy trình vận hành liên hồ chứa và việc chủ động trong phối hợp điều tiết các hồ chứa trong thời gian qua đã góp phần không nhỏ trong việc nâng cao hiệu quả, bảo đảm đủ nguồn nước cấp nước hạ du sông Vu Gia - Thu Bồn. Ngoài ra, trong các đợt mưa lũ vừa qua, mặc dù chịu ảnh hưởng liên tiếp bởi các đợt áp thấp nhiệt đới, các cơn bão số 6,7,8 và 9 và với quy mô, năng lực của các hồ chứa là không lớn nhưng các hồ chứa như A Vương, Sông Bung 4, Đăk Mi 4, Sông Tranh 2 và các hồ chứa khác trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn với việc vận hành theo quy trình liên hồ đã tham gia điều tiết cắt, giảm lũ khá tốt cho hạ du và nhiều hồ đã cắt trọn cơn lũ hoặc đã giảm được lưu lượng đỉnh lũ cũng như giảm lưu lượng xả, để tham gia giảm tình trạng ngập, lụt cho hạ du.

Tuy nhiên, thực tế thấy rằng các hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia-Thu Bồn có năng lực điều tiết không lớn, để bảo đảm cấp an toàn cho hạ du trong 9 tháng mùa cạn đã là vấn đề rất khó khăn. Các hồ này không có khả năng đẩy mặn hoàn toàn cho hạ du mà chỉ góp phần tham gia đẩy mặn trong một số thời điểm và tùy thuộc vào hiện trạng mực nước của các hồ.

 Bên cạnh nguyên nhân khách quan do tình trạng hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, dung tích điều tiết hạn chế của các hồ chứa trên lưu vực, còn nguyên nhân chưa chủ động nâng cao năng lực lấy nước từ đập dâng An Trạch của Nhà máy nước Cầu Đỏ. Liên quan đến vấn đề này, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có nhiều văn bản đôn đốc Ủy ban nhân dân thành phố chỉ đạo Công ty cổ phần cấp nước Đà Nẵng khẩn trương nâng cấp, lắp đặt bổ sung đường ống dẫn nước từ đập dâng An Trạch về Nhà máy cấp nước Cầu Đỏ. Tuy nhiên, đến nay việc nâng cấp vẫn chưa hoàn thành. Việc này đã ảnh hưởng không nhỏ đến vấn đề bảo đảm cấp nước an toàn, ổn định cho thành phố Đà Nẵng.

Vì vậy, Bộ Tài nguyên và Môi trường thấy rằng, để giải quyết dứt điểm, triệt để tình trạng thiếu nước không chỉ riêng đối với hạ du các hồ chứa mà còn ở các địa phương ở hạ du lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn, trong đó có thành phố Đà Nẵng, thì cần thiết việc các ngành, các địa phương cùng chung tay phối hợp để giải quyết, trong đó có việc yêu cầu Nhà máy nước Cầu Đỏ khẩn trương hoàn thành việc nâng cấp công trình lấy nước từ đập dâng An Trạch.

Trong thời gian tới, Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị chức năng theo dõi, giám sát chặt chẽ việc vận hành các hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn, trong đó có Đăk Mi 4 để bảo đảm việc vận hành các hồ chứa tuân thủ theo quy định của quy trình liên hồ chứa, góp phần giảm thiểu tác động, bảo đảm cấp nước cho hạ du cho trong mùa cạn, đặc biệt là bảo đảm nguồn nước cho thành phố Đà Nẵng.


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Lượt bình luận

Trường đánh đấu (*) là bắt buộc.

Tin liên quan